کد خبر: 50433تاریخ انتشار : ۵:۰۷:۵۱ - یکشنبه ۲۵ فروردین ۱۳۹۸

نیما توکلی- روزنامه نگار

اگر سد حوضیان نبود!

سال‌های سال بود که بحث احداث سدها از مهمترین چالش‌ها و انتقادهای بنیادین نهادهای زیست محیطی و مخالفان سد سازی در دو دهه گذشته در کشورمان بود. انتقادهای بنیادین که با هجوم هراس‌آور سیل‌های بی‌امان، اخیرا در ایران دیگر خبری از آن انتقادها نیست و بسیاری از همان منتقدان امروز وجود سدها را ستایش و از کمبود آن‌ها گلایه می‌کنند.

اگر سد حوضیان نبود!

سال‌های سال بود که بحث احداث سدها از مهمترین چالش‌ها و انتقادهای بنیادین نهادهای زیست محیطی و مخالفان سد سازی در دو دهه گذشته در کشورمان بود. انتقادهای بنیادین که با هجوم هراس‌آور سیل‌های بی‌امان، اخیرا در ایران دیگر خبری از آن انتقادها نیست و بسیاری از همان منتقدان امروز وجود سدها را ستایش و از کمبود آن‌ها گلایه می‌کنند. منتقدانی که روزگاری معتقد بودند وجود بی‌امان سدها در کشور لطمات و آسیب‌های جبران ناپذیری به چرخه طبیعت و اکوسیستم محیط زیست وارد می‌کند. جنبش سدسازی در ایران در دولت‌های سازندگی و اصلاحات آغاز شد؛ جنبش عظیمی که ثمرات آن به لرستان و شهرهای مهمی چون الیگودرز هم رسید. نهضتی بزرگی که دوران مدیرکلی دکتر محمد تقی توکلی مدیر کل امور آب استان و نماینده سابق الیگودرز آغاز و سپس در اکثر شهرهای استان عملیاتی شد. دکتر توکلی به مدد تخصص ویژه‌اش در امور آب تحول بنیادینی در امور سد سازی و آب خیزداری استان لرستان انجام داد. احداث سدهای بزرگی در استان همچون سدهای تاج امیر، آبسره، مروک، کمندان، هاله، تاج امیر، شهید بروجردی، کاکا رضا و سد معشوره که با انتخاب دکتر توکلی به عنوان نماینده الیگودرز بعدها ردیف آن توسط وزارت نیرو حدف شد و نیز سدهای مهمی در الیگودرز چون سد حوضیان، خان آباد، عالی محمود، کزنار، رودبار، دره حیدر، توانست الیگودرز را به قطب بزرگ سد سازی و رتبه اول استان در داشتن سدها به خود اختصاص دهد و به این طریق او توانست با احداث سدهای مهمی در الیگودرز بخش بزرگی از خسارت‌های پایان ناپذیر پروژه ننگین قمرود را برای مردم الیگودرز جبران نماید. او آنچنان خدمات تاریخی در حوزه سد سازی و آبخیزداری در لرستان و شهرستان الیگودرز انجام داد که مردم به او لقب «سقای لرستان» و به شهرستان الیگودرز به خاطر داشتن بیشترین سدهای استان «بام آبی» ایران دادند. اما این القاب و این خدمات پاداشی جز عدوات و ناسپاسی برای او نداشت. او به دلیل بازی‌های انتخاباتی و سیاسی مورد هجمه‌های فروانی از سوی رقبا و دشمنان قسم خورده این خاک قرار گرفت. مخالفان طرح احداث سدها با بیهوده خطاب کردن سدها نیاز اصلی جامعه الیگودرزی را احداث کارخانه و دادن امتیازهای سیاسی به خود می‌دانستند؛ آن‌ها با طرح مسائل غیر کارشناسی از جمله ادعای سیاسی، انتخاباتی بودن این سدها و شایعه رعایت نشدن طرح پدافند غیر عامل، مزد زحمات چندین ساله او را به بی‌رحمانه‌ترین شکل ممکن دادند. اما او نجیب‌تر از آن بود که به صورت مردمش خاک مرده بپاشد و تنها گذشت زمان می‌توانست اثبات کند او تا کجاها به این ملک و مردمش وفادار و خدمت رسان بوده است. فرودین ۱۳۹۸ بهترین زمان اثبات این ادعا بود بارانی شدن آسمان ایران و هجوم بی‌امان سیل و سیلاب‌ها حکایت از یک فاجعه طبیعی و ملی داشت‌! فاجعه تلخی که گمیشان و آق‌قلا در استان گلستان را احاطه کرد و شهرهای مهمی را در استان‌های لرستان و خوزستان و کرمانشاه و ایلام غرق کرد. بسیاری از شهرهای مهم خوزستان تخلیه شدند و آب اهواز را فرا گرفت، پلدختر و معمولان و دورود، این پاره‌های تن لرستان در سیلاب بی‌رحم طبیعت غرق شدند و تلی ازخاک و خاکستر از آن‌ها باقی ماند، آب و سیلاب زندگی و هستی بسیاری از مردم این استان‌ها را برد تا نمایندگان خرم‌آباد و پلدختر تازه بفهمند نبود سد معشوره در پلدختر و حذف ردیف اعتباری آن چه فاجعه انسانی و اقتصادی برای حوزه‌های انتخابیه‌شان داشت. این در حالی بود که وجود سد حوضیان در الیگودرز با توجه به میزان بارش‌ها و دبی آب آن چون کوهی استوار در برابر لشگر بی‌رحم سیل و سیلاب‌ها ایستاد تا مردم الیگودرز سرنوشت غم‌انگیز و تلخی چون مردمان سایر شهرهای پلدختر و گمیشان و معمولان و اهواز نداشته باشند. شاید اگر دور اندیشی‌ها و خدمات تاریخی مرد شماره اول سد‌سازی لرستان نبود امروز برای ما روز دیگری بود؛ روزی که می‌بایست قلم‌ها با درد و فغان از آن می‌نوشتند. این اما تمام ماجرا نبود، سخنان فرماندار الیگودرز و ارائه گزارش کارشناسان امور آب و میزان دبی و حجم آب پشت سدهای الیگودرز، خط بطلانی بر همه دشمنی‌ها و عداوت‌ها و کینه‌ورزی‌های جماعت ناسپاسی کشید که روزگاری وجود این سدها را بیهوده و بی‌استفاده می‌دانستند. جلال و شکوه و جبروت این سدها می‌رود تا به مدد پیگیری‌های دکتر محمد خدابخشی و احداث شهرک توریستی و گردشگری در سد زیبای حوضیان به شکوه بی‌پایان این دستاوردها اضافه کند و تاریخ این ملک اثبات کند مردان بزرگ هیچگاه ازحافظه تاریخ خود فراموش نخواهند شد.

کلمات کلیدی :