کد خبر: 692تاریخ انتشار : ۱۴:۵۵:۱۸ - جمعه ۱۹ تیر ۱۳۹۴

روایت دکتر یزدی از چگونگی اعلام روز قدس

اشغال قدس تنها یک مسئله فلسطینی نیست

یادداشت دکتر ابراهیم یزدی برای پایتخت ما: تا قبل از پیروزی انقلاب اسلامی ایران ، زمانی که اسرائیل قدس را اشغالکرد و مسجد الاقصی را آتش زد، سران کشور های اسلامی روزی را درماه اکتبر ، که مصادف بود با آتش زدن مسجد الاقصی، به عنوان روزفلسطین اعلام کردند. اما مراسم یاد بود این روز […]

اشغال قدس تنها یک مسئله فلسطینی نیست

یادداشت دکتر ابراهیم یزدی برای پایتخت ما: تا قبل از پیروزی انقلاب اسلامی ایران ، زمانی که اسرائیل قدس را اشغالکرد و مسجد الاقصی را آتش زد، سران کشور های اسلامی روزی را درماه اکتبر ، که مصادف بود با آتش زدن مسجد الاقصی، به عنوان روزفلسطین اعلام کردند. اما مراسم یاد بود این روز در سطح دولت هایاسلامی محدود باقی ماند. پس از پیروزی انقلاب و تاثیری که در جهاناسلام داشت انتظار این بود که ایران اولاً در صحنه سیاست های بینالمللی و منطقه بطورفعال حضور پیدا کند. ثانیاً و بخصوص برای مردم فلسطین کاری انجام دهد. برای فعال بودن در صحنه بین المللی باید محمل داشت ، محملی که واقعی، قابل قبول و قابل گسترش باشد. در دنیایاسلام چه مسئله ای مهمتر و عمیق تر از اشغال قدس شریف و آوارگی مردم فلسطین؟ آوارگی و رنج فلسطینیان تنها یک مسئله عربی یا حتیاسلامی نیست بلکه یک مسئله انسانی است. هیچ انسانی نمی تواندنسبت به رنج مردمان دیگر بی تفاوت باشد. چه حکومت و انقلابی سزاوارتر از ایران برای دفاع از این مظلومیت. از طرف دیگر اشغال قدس تنها یک مسئله فلسطینی نیست. قدس قبله اول مسلمین و کانون توجهات نه تنهامسلمین بلکه همه مذاهب ابراهیمی است.
با این ملاحظات اولاً به جای روز فلسطین روز قدس را انتخاب کردیم؛ثانیاً آنرا در ماه مبارک رمضان قراردادیم؛ ثالثاً در ثلث سوم ماه، کهمصادف است با شبهای قدر تعیین کردیم. رابعاً چون در مورد شب قدرمیان مسلمین اختلاف نظر هست، آن را در آخرین جمعه ماه رمضانانتخاب کردیم ، که گاهی مصادف است با اوائل دهه سوم ماه و گاهی بهاواخر آن. بعد از آن که با همکاران وزارت خارجه مشورت هم کردیم ،برنامه به رهبر انقلاب پیشنهاد شد . ایشان به شدت از آن استقبال کردندو از من خواستند تا در موقع مناسب آن را یاد آور شوم . وزارت خارجه تدارکات قبلی را دید با تمام سازمان ها و احزاب سیاسی در کشور هایاسلامی تماس گرفته شد. با ساف و سایر رهبران فلسطین صحبت شد. همه برای انجام آن، بعد از اعلام امام، خود را آماده کردند.
آقای خمینی در ۱۶ مرداد ۱۳۵۸ در پیامی از مسلمین ایران و جهان دعوت کردند تا روز قدس را با شکوه و هبستگی برگزار کنند( صحیفه امام ج ۹، ص۲۶۷)
روز قدس در واقع اسلامی کردن بیش از پیش مسئله فلسطین و قدس بود اولین روز قدس با شکوه و عظمت و گسترش وسیعی در تمام دنیای اسلام برگزار شد. در نماز جمعه آن روز مرحوم طالقانی سخنان پرشوری ایرادکرد. مهندس بازرگان به مناسبت این روز پیامی را برای ملت ایران فرستاد:
پیام مهندس بازرگان درباره روز قدس:
بسمه تعالی
هموطنان عزیز، بمنظورهمدردی بامردم محروم ازوطن فلسطین وایجاداعلام اخوت و همبستگی اسلامی ونشان دادن قدرت یکپارچه مسلمانان سراسر جهان دربرابر امپریالیزم وصیهونیزم،بنا به پیشنهاد وزارت امورخارجه دولت موقت جمهوری اسلامی،حضرت آیت اللهالعظمی امام خمینی رهبر عالیقدرانقلاب،روزجمعه ۲۳ رمضان را روزقدستصویب واعلام فرمودند.مراسم روزهای جمعه دانشگاه تهران که تاقبلازخطبه واقامه نمازباسخنرانیها وشعارها ازساعت ۱۱ شروع میشود،اختصاص به مراسم روزقدس خواهد داشت که جزئیات آن ازطرف دولت اعلام خواهد شد. راهپیمائیها وسخنرانیهای احزاب وگروههایمختلف بعدازنمازجمعه صورت خواهد گرفت.( اطلاعات ۲۲/۵/۱۳۵۸)
در ۲۳ مردادماه ۵۸ در مصاحبه ای با صدا و سیما و ایرنا انگیزه هایاعلام روز قدس را به شرح زیرتوضیح دادم .
“خبرنگار: شنوندگان عزیز همانطور که مطلع هستید انتخاب آخرینجمعه ماه رمضان به عنوان روز قدس به پیشنهاد وزیر امور خارجهکشورمان بود ما امروز در کنار آقای دکتر یزدی وزیر امور خارجه هستیم تا در این مورد با ایشان صحبتی داشته باشیم.
آقای دکتر با تشکر از وقتی که به ما دادید به عنوان اولین سؤال می خواستم عرض کنم همانطور که در پیش نویس قانوناساسی ذکر شده و بر طبق موازین اسلام حقیقی، مردم مسلمان در قبال هرگونه ظلم و ستمی که درهر گوشه جهان بر همکیشانشان بشود مسئول و متعهد هستند شما به عنوان وزیرامور خارجه دولت موقت ایران سیاست خارجی ایران را در قبالاین موضوع و به خصوص مسئله فلسطین روشن بفرمائید؟
دکتر یزدی: آنچه را که در مقدمه قانون اساسی آمده است و بیان فرمودیدبدون شک انعکاس فلسفه و جهان بینی و ایدئولوژی اسلامی ما و انعکاس مکتب مااست. خیلی طبیعی است که یک چنین مطلبی در قانون اساسیمنعکس شده باشد. اما بازتاب آن در سیاست خارجی کنونی کشور ما بهاین صورت است که ما در کلیه روابطمان ودر جهت گیری هایمان و یا خطوط کلی سیاست خارجی این ارزش ها را به عنوان یک اصل اعمال می کنیم. دیپلماسی با مسائل روزمره ای سرکار دارد که در جهت تحقق همان هدفهای کلی باید باشد.
اما انتخاب روز قدس به عنوان روز همبستگی و هم دردی با مردم فلسطین در آخرین جمعه ماه رمضان به این مناسبت است که اولا ً در شرایط کنونیما می بینیم که امپریالیزم و صهیونیسم یک برنامه تهاجمی جدیدی را علیهمسلمانان و اعراب و به طور کلی علیه مردم فلسطین و مردم لبنان و بهخصوص جنوب لبنان آغاز کرده اند. این سیاست تهاجمی به این صورت است که پس از خیانت سادات و امضاء قرارداد با اسرائیل، که خیانت بهاعراب و خیانت به اسلام است، کشورهای امپریالیستی و اسرائیل در اینخط حرکت می کنند که به هر ترتیب شده دولت سوریه را هم یا به خط دولت سادات بکشانند یا دولت کنونی سوریه را ساقط بکنند. برای یک چنیندرگیری و برای اجرای یک چنین برنامه ای اسرائیلی ها حملات خود را درلبنان تشدید کرده اند- تشدید عملیات تهاجمی اسرائیل در جنوب لبنان دقیقا ً بیانگر یک برنامه تهاجمی است علیه مسلمانها و اعراب و برای اینکه سوریه را به خط سادات بکشند. در صورتیکه یک چنین خیانتی رخ بدهد وسوریه به آن خط کشیده شود بدون شک ضربه بزرگی بر پیکر مبارزات مردم فلسطین و از بین رفتن پایگاه دیگری برای فلسطینی ها در لبنان وسوریه خواهد بود. در یک چنین شرایطی ما باید به مدد مردم جنوب لبنان وبه مدد فلسطینیها و به مدد سوریه برویم تا بتوانند در مقابل این حمله وتهاجمی که اسرائیلیها آغاز کرده اند مقاومت بکنند.
نکته دوم- اینکه فلسطینیها در یک جنگ و مانور دیپلماسی با امپریالیزم وارد یک سلسله فعالیت هائی شدند که نمونه آن در سفر یاسر عرفات بهاتریش و ملاقات با کرایسکی رئیس جمهور آن کشور مشهود است. ازطرف دیگر آمریکائیها در صدد تماس و ملاقات و مذاکره با جبههآزادیبخش فلسطین می باشند. برخی از این فعالیت ها نگران کننده است. اعلام روز همبستگی با مردم فلسطین در روز جمعه آخر ماه رمضان موضع سیاسی و دیپلماسی مقاومت فلسطین و مبارزات مردم فلسطین را تقویت خواهد نمود.
نکته سوم مربوط می شود به رابطه انقلاب اسلامی ایران با دنیای اسلام. دنیای سرمایه داری و امپریالیست ها و صهیونیستها از انقلاب اسلامی ما در منطقه خاورمیانه و در سایر نقاط جهان شدیداً لطمه خورده اند. لذادست به یک سری تبلیغات عظیم و قوی و وسیعی علیه ما زده اند و انقلاب ما را به عنوان یک انقلاب غیر اسلامی معرفی می کنند و بحث و جنجال وتبلیغات سوئی ایجاد کرده اند. در همه جا تبلیغ می کنند و می گویند کهانقلاب اسلامی ایران یک انقلاب اسلامی نیست ، می گویند که یک انقلاب شیعی است و روی شیعه بودن انقلاب ما در خارج از کشور تکیه می کنند تا بگویند که این انقلاب یک انقلاب اسلامی نیست. شیعه بودن هم به آنمفهومی که در اذهان مردم برخی از کشورهای اسلامی هست، که شیعه رادر گذشته رافضی می گفتند، حالا می خواهند بگویند این یک انقلاباسلامی نیست و یک انقلاب شیعی است. در این زمینه تبلیغات بسیارشدید و کاملا ً غیر واقع بینانه و دروغ و سر تا پا مخدوش علیه انقلاب ملت ما در کشورهای مختلف و منجمله در کشورهای اسلامی و عربی کرده اندکه ما را از جهان اسلام جدا ساخته اثرات انقلاب اسلامی را در سایرنقاط جهان خنثی سازند. لذا لازم بود که یک برنامه ای اجراء بشود و اینتوطئه ها را خنثی کنیم. اعلام روز قدس از طرف حضرت آیت الله امامخمینی با تمام شایعات یاد شده مقابله کرده و به تمامی آن توطئه هاتوانسته است تا حدود زیادی پایان بدهد. امروز در تمامی کشورهای اسلامی عکس العمل فوق العاده شدید موافق و مناسبی نسبت به اعلام این روز می بینیم. لذا این برخورد و این برنامه ای که به نام روز قدس طرح کرده ایم کاملا ً در خط جهان بینی اسلامی ماست و در خط آن سیاست خارجی است که براین اساس باید داشته باشیم و در خط دفاع از انقلاباسلامی کشورمان و در خط دفاع از مردم فلسطین و دفاع از مردم مسلمان جنوب لبنان می باشد.
س: جناب آقای دکتر شما در ابتدای صحبتتان به روابط دیپلماسی در موقعیتهای معین اشاره فرمودید، خواستم بپرسمکه آیا این موضع در سیاست وزارت امور خارجه ایران در قبال کشورهای دیگر که بر ضد مردم مسلمان قیام می کنند همیشگی هست یا خیر؟ لطفا ً روشن بفرمائید.
ج: باید به تفاوت میان خط مشی و استراتژی سیاست خارجی در یک کشورو دیپلماسی آن توجه کرد. خط مشی کلی سیاست ما از مبانی اسلامی سرچشمه می گیرد و لذا ثابت است که نمی توان از آن صرف نظر کرد یا منحرف شد. اما دیپلماسی که پیگیری خط مشی کلی سیاست خارجی و انطباق آن با شرایط متحول روزمره جهان و هم چنین شرایط خاص درون کشور میباشد، امری است سیال که با تاکتیکهای سیاسی روزمره سر کاردارد. در دیپلماسی به دلیل سیالیت و متحرک بودنش ممکن استامروز با یک دولتی بر اساس و در چهارچوب مصالح و منافع کشورمان رابطه سیاسی داشته باشیم که ممکن است خیلی هم دوستانه باشد، چرا که در شرایط کنونی کشور ما به این نوع دیپلماسی نیاز داشته باشد. ولی پس از این که اوضاع ایران ازجهاتی آرامتر شد دولت جمهوری اسلامی استقرار عمیق تری پیدا کرد، ارتش ما یک وضع منسجم تری پیدا کرد، مرزهای ماثبات و آرامش بیشتری پیدا کردند و نیروهای نظامی ما قادربودند که به طور مؤثری از مرزهای ما دفاع کنند، آن وقت و در آنصورت ممکن است دیپلماسی دیگری اتخاذ بکنیم که بادیپلماسی کنونی فرق داشته باشد. دیپلماسی دائما ً با وضعیت و امکانات داخلی کشور رابطه دارد. لذا خیلی متجدد و بسیارمتغیر هست که با حفظ معیارهای اساسی در تمام موارد چهارچوب مصالح و منافع کشور خودمان حرکت می کند.
س: آقای دکتر بفرمائید آیا استقبال ممالک مسلمان دیگر با توجه به اینکه بین خواست ملت و دولت بعضی از این کشورها فرق هست ونیز عکس العمل این دولتها در مورد روز قدس چطور بودهاست؟
ج: مااز چند هفته قبل تدارک اجرای طرح روز قدس را آغاز کردیم. اولا برنامه را برای تمام نمایندگی ها و سفارتخانه های ایران درخارج از کشور و برای کلیه سازمان های سیاسی اسلامی و جبهه های آزادیبخش فرستادیم و فعالیتی را در جهت ایجاد زمینههای مناسب برای استقبال از چنین روزی آغاز کردیم. در کلیه اینکشورها می خواهم بگویم در اکثر این کشورها ، با استقبال بسیار زیادی روبرو شد به خصوص در کشورهای اسلامی. بهدلیل اینکه مسئله مقدس یک مسئله سیاسی اسلامی است. باوجود اینکه در بسیاری از کشورها روابط دولتها با مردم آنکشورها یک روابط مناسب اسلامی از نوع کشور ما نیست،معذالک به دلیل اهمیتی که روز قدس دارد و هیچ دولت اسلامینیست که بتواند با یک چنین روزی و یا یک چنین برنامه ای مخالفت بکند حتی در این کشورها هم برنامه روز قدس مورداستقبال قرار گرفت.
س: برای اطلاع بیشتر شنوندگان لطفا ً بفرمائید روز قدس به چه مفهومی و اصولا ً چرا به این نام انتخاب شد و جمعه آخر ماهرمضان چه نفعی دارد که این روز را به عنوان روز قدس انتخابکردید؟
ج: اولا ً روز قدس به معنای روز دفاع از بیت المقدس هست. همانطور کهمی دانید بیت المقدس دومین شهر مقدس مسلمانهاست. مسجد الاقصی محل وحی پیامبران است. مسجد الصخره جائی است که پیامبر گرامی ازآنجا به معراج رفتند . مسجد دقیقا ً در محلی بنا شده است که بنا بهاعتقاد مسلمانان پیامبر از آنجا معراج خودشان را آغاز کردند و قداستی برای ما مسلمانها دارد. علاوه براین مسجد الاقصی قبله اول مسلمانهاست که ابتدا به سوی آن نماز می خواندند. ملاحظه می شود که دلیل قداست شهر بیت المقدس برای مسلمانها چیست و چرا بیت المقدس یک مکان بسیار مهمی برای مسلمانهاست.این شهر الان در اشغال دشمنان اسلام قرار گرفته است. این نکات روشن می کند که چرا این روز را به نام این شهرانتخاب کردیم که تا آن قداست و وجهه اسلامی انقلاب و مبارزات مردم مسلمان را در رابطه با صهیونیست ها و امپریالیستها نشان بدهیم. اماروز جمعه آخرماه رمضان راانتخاب کردیم که تصادف و هماهنگی باشبهای قدر دارد. همانطور که می دانید در ثلث سوم ماه مبارک رمضان یکی از شبها به عنوان لیله القدر تعیین شده است. البته بین مسلمانها دراین که چه شبی لیله القدراست اختلاف نظر وجود دارد، ولی مجموعا ً تمامی مسلمانها متفق القول هستند که این شب در یکی از شبهای ثلثسوم ماه رمضان می باشد. روز جمعه آخر ماه رمضان را انتخاب کردیم که در هر حال جمع نظرات تمامی فرق اسلامی را می نماید. اهمیت شب قدرهم در معنا و مفهوم خاص آن می باشد. لیله القدر یعنی شب تعیین سرنوشت، شب تعیین اندازه، در چنین شبی مسلمانها هر یک برای تعیین سرنوشت خودشان و رابطه با خدای خودشان شب زنده داری می کنند واحیاء می گیرند و با خودشان تعیین تکلیف می کنند و شبی است که قرآن بر پیغمبر خدا نازل شده است. در سرنوشت امتها و جماعت و اجتماعات وافراد یک شب قدر ، شب تعیین سرنوشت وجود دارد که به آن اشاره شده است.
واین شب قدر دارای مفاهیم متفاوت و مختلفی از دید جهانبینی اسلامی است و طرح ما برای روز قدس و اعلام آن از طرف حضرت آیت الله امام خمینی در جمعه آخر ماه رمضان در رابطه با شب قدر است به معنای امید و آرزو بر اینکه با برگزاری یک چنین روزی یک شب قدری در سرنوشت امت اسلام باشد و اینکهپایان این شب ، طلوع فجری باشد برای تمام دنیای اسلام. روزقدس انعکاس جهان بینی و فلسفه اسلامی ما می باشد.
س: آقای دکتر یزدی دولت برای این راهپیمائی چه تدارکاتی دیدهاست؟
ج: دولت تدارک و برنامه مشخصی و معینی برای برگزاریزراهپیمائی روز قدس ندیده است بلکه با احزاب و دسته جات وگروههای اسلامی که به صورت یک ستاد برگزاری این عملیات دور هم جمع شده اند رابطه دارد و اگر چنانچه آنها امکاناتی داشتند در اختیار آنها می گذارد. همانطور که می دانید روزقدس مصادف است با روز نماز جمعه و برنامه ای که از ساعت۱۱ تا ساعت یک بعد از ظهر یعنی حدود ۲ ساعت قبل از اذانظهر و برگزاری نماز جمعه اجرا می گردد. دولت هم یک برنامهمخصوصی را در آن روز اجراء خواهد کرد.
س: مسئله اینکه مطبوعات اعلام کرده اند که از ساعت ۱۰ صبحاین راهپیمائی شروع می شود شما چه فرمایشاتی در این زمینه دارید؟
ج: دو برنامه هست یکی برنامه راهپیمائی که ستاد برگزاری مراسم روزقدس اعلام کرده است و از مراکز معینی در شهر راهپیمائی شروع میشود و مردم به طرف دانشگاه حرکت می کنند که در نهایت به شرکت درنماز جمعه ختم می شود. این برنامه از ساعت ۱۰ شروع می شود ولیهمانطور که می دانید در روزهای جمعه هزاران نفر از مردم از ساعات اولیه روز وارد محوطه دانشگاه می شوند برای نماز جا می گیرند. معمولا ً برنامهها و سخنرانی های قبل از نماز از ساعت ۱۱ شروع می شود لذا آن راهپیمائی روز قدس برنامه نماز جمعه هیچ تناقضی با هم ندارد و مکمل یکدیگر هستند.
امیدوار هستیم که با اعلام این همبستگی و پیوستگی همانطور که درمفهوم شب قدر و لیله القدر نهفته هست یک روز جدید باشد وافق تازه وفجر جدیدی در دنیای اسلام بدمد.