کد خبر: 2092تاریخ انتشار : ۱۱:۳۳:۵۴ - یکشنبه ۱۲ مهر ۱۳۹۴

جلوگیری از جنگ، مهمترین دستاورد برجام

  ۱- به نظر شما تصویب نشدن برجام چه تاثیری بر وضعیت سیاسی و اقتصادی کشور میگذارد؟ برجام نتیجه قریب به دو سال مذاکره و گفتگو و نشست‌های متعدد سیاسی و دیپلماتیک دولت دکتر روحانی بوده که خود عقبه‌ای ۱۳ ساله دارد. یعنی پرونده هسته‌ای ایران قریب به ۱۳ سال محل مناقشه و اختلاف نظر […]

جلوگیری از جنگ، مهمترین دستاورد برجام

 

۱- به نظر شما تصویب نشدن برجام چه تاثیری بر وضعیت سیاسی و اقتصادی کشور میگذارد؟

برجام نتیجه قریب به دو سال مذاکره و گفتگو و نشست‌های متعدد سیاسی و دیپلماتیک دولت دکتر روحانی بوده که خود عقبه‌ای ۱۳ ساله دارد. یعنی پرونده هسته‌ای ایران قریب به ۱۳ سال محل مناقشه و اختلاف نظر کشورهای غربی با ایران بوده و توافق هسته‌ای وین و برنامه جامع اقدام مشترک درواقع برآیند نهایی این پرونده سیاسی، حقوقی و فنی است. در باب داده‌ها و ستانده‌های ایران و طرف مقابل در ماجرای برجام نیز موارد متعددی مطرح می‌شود، اما آنچه مسلم است ورای ابعاد سیاسی، حقوقی، فنی و اقتصادی این است که ابعاد روانی حاصل از برجام برای ایران راهگشاست، اگر به فضای قبل از دولت کنونی برگردیم و شرایط اقتصادی کشور را مورد ارزیابی قرار دهیم، ورای تاثیر مستقیم تحریم‌ها، جو روانی حاصل از پیچیدگی‌های پرونده هسته‌ای و بی ثباتی ناشی از نوسان در مذاکرات، باعث هرج و مرج شدیدی در وضعیت داخلی کشور به ویژه اقتصادی، مالی و تجاری شده بود؛ که اگر در همان ابتدا تفاهم اولیه ژنو و بعد از آن توافق وین صورت نمی‌گرفت اوضاع به مراتب بدتر و وخیم تر از امروز بود. در نتیجه تفاهم ژنو ما شاهد ثبات نسبی در کشور بودیم، که این امر نه به دلیل رفع تحریم‌ها بلکه به دلیل جو روانی مثبت ایجاد شده در جامعه بود. کمترین حسن برجام ایجاد ثبات نسبی و آرامش عمومی در کشور بوده حتی اگر فرض را بر این بگیریم که مشکل تورم هنوز در عرصه اقتصاد وجود دارد، به صراحت می‌توانیم ادعا کنیم از آن آشفتگی و هرج و مرج سال‌های گذشته خبری نیست و شرایط مطلوبتری برای سرمایه‌گذاری و مبادلات مالی و تجاری پیش روی اقتصاد کشور است؛ حال شما در نظر بگیرید این دیوار اعتماد و آرامش دوباره ترک بردارد، آن وقت در کوتاه مدت شاهد بازگشت به شرایط دولت گذشته خواهیم بود؛ عدم تصویب برجام به این موضوع کمک می‌کند، در شرایط بی‌ثباتی اقتصادی، تولید با مشکل مواجه می‌شود، مبادلات بانکی و تجاری سخت و غیرممکن می‌شود، ریسک سرمایه گذاری افزایش پیدا می‌کند، واسطه‌گری، دلال‌بازی و رانت‌خواری رواج پیدا می‌کند که این نتیجه ابعاد اقتصادی عدم تصویب برجام است، با توجه به تاثیر متقابل اقتصاد و سیاست بر یکدیگر بی ثباتی در اقتصاد، بی‌نظمی سیاسی و نارضایتی را درپی خواهد داشت، شرایط به سمت امنیتی‌شدن پیش خواهد رفت و فضا به گونه‌ای می شود که به بهانه شرایط حاد جامعه، طبیعی‌ترین حقوق سیاسی و اجتماعی جامعه از افراد سلب می شود. عدم تصویب برجام در ایران فضای مساعد بین‌الملل ایجاد شده در دو سال گذشته را تحت تاثیر قرار خواهد داد و به ویژه رقبای منطقه‌ای را در پیگیری پروژه ایران‌هراسی یاری می‌کند. رد برجام از سوی ایران این بهانه را به مخالفان توافق هسته‌ای می‌دهد که ادعاهای خود مبنی بر نیت ایران برای تولید سلاح‌های هسته‌ای را با شدت بیشتری دنبال کنند و از سویی امکان تشدید تحریم‌ها نیز گزینه اصلی رد برجام خواهد بود.

۲- آیا کمیسیون ویژه برجام نظر اکثریت ملت را نمایندگی می‌کند؟

ترکیب کمیسیون شکل گرفته در مجلس نمی‌تواند موید این مطلب باشد که نظر نهایی کمیسیون برجام، سنخیتی با افکار عمومی داشته باشد، در ترکیب ۱۵ نفره کمیسیون برجام مجلس که موضوع برجام را بررسی و رسیدگی کرده است، تعداد ۹ نفر از نمایندگان سابقه و پیشینه مخالفت علنی با مذاکرات هسته‌ای را داشته‌اند و فارغ از محتوای برجام، این عده به دلیل پاره‌ای از مسائل جناحی و سیاسی با برجام مخالفند، در حالی که بهتر بود چینش این کمیسیون به گونه‌ای باشد که ترکیبی متعادل از مخالفان و موافقان برجام باشند و به دور از هیاهوی جناحی و حزبی، مندرجات حقوقی و ابعاد فنی برجام مورد بررسی قرار گیرند؛ اما متاسفانه شاهد هستیم به جای اینکه با محوریت منافع ملی به موضوع برجام رسیدگی شود یک سری مسائل فرعی و غیرمرتبط در این کمیسیون مطرح می‌شده یا از مذاکره‌کنندگان پیشین که عملکرد آن‌ها از سوی مردم در انتخابات ریاست‌جمهوری خرداد سال ۹۲ رد شده بود دعوت گردید و مسائلی از این دست که نشان می‌دهد کمیسیون برجام تبلور آرای واقعی جامعه نبوده است؛ ضمن اینکه برخورد دوگانه و تبعیض آمیز مجلس نهم نسبت به تیم مذاکره‌کننده پیشین و فعلی این ذهنیت را در جامعه ایجاد کرده که هرچقدر مجلس نهم با مذاکره کنندگان سابق با مماشات و مدارا برخورد می‌کرد و هیچ گزارشی از دولت دهم به مجلس ارائه نمی‌شد، تیم مذاکره‌کننده فعلی با تنگنا و فشار از سوی مجلس مواجه می‌شود. این تناقض و دوگانگی برای افکار عمومی قابل هضم نیست و کمیسیونی هم که برآمده از چنین مجلس باشد نمی‌تواند نمایندگی آحاد ملت را عهده‌دار شود.

۲-  مهمترین استدلال مخالفان برجام در تهران و همچنین واشنگتن چیست؟

مخالفان و موافقان توافق هسته‌ای چه در ایران و چه در آمریکا از دو منظر موضوع برجام را تحلیل می‌کنند، یکی از رویکرد منافع ملی و دیگری منافع حزبی و جناحی؛ کسانی که از دریچه منافع ملی برجام را بررسی می‌کنند بر این نکته متمرکز هستند که جلوگیری از جنگ و رفع دغدغه‌های اساسی بزرگ‌ترین دستاورد برجام است که می‌توانند در راستای منافع ملی هر دو طرف تعریف شود، مشکل اینجاست که برجام در سیاست داخلی هر دو کشور نیز تاثیرگذار است و جناح‌های سیاسی تلاش می‌کنند از موضوع برجام برداشت جناحی و حزبی کنند؛ در آمریکا جمهوری‌خواهان و منتقدان توافق هسته‌ای که درواقع نماینده لابی صهیونیستی در جامعه آمریکا هستند، خروج ایران از شرایط تحریم را برنمی‌تابند و بر این عقیده هستند که تداوم شرایط تحریم می‌توانست امتیازات بیشتری را از ایران اخذ کند، جمهوری خواهان این ملاحظه را نیز مدنظر دارند که خاتمه دادن به پرونده‌ هسته‌ای ایران می‌تواند یکی از بزرگ‌ترین دستاوردهای دولت اوباما باشد و حزب دموکرات را در انتخابات‌های پیش رو در موقعیت‌های بهتری قرار می‌دهد، لذا بخشی از مخالفت‌ها در آمریکا ناشی از این رویکرد جمهوری‌خواهان است. لابی صهیونیستی با فشار بر جمهوری‌خواهان خواهان، تضمین امنیت اسراییل هستند و احساس می‌کنند با توافق هسته‌ای جایگاه ایران در منطقه و نظام بین‌الملل بهبود خواهد یافت. همچنین نباید از فشار رقبای منطقه‌ای ایران به ویژه عربستان غافل بود. مخالفان برجام در ایران نیز عموماً در دو دسته جای می‌گیرند، برخی از آن‌ها از وجود برخی اصول و محتوای مندرج در برجام انتقاد می‌کنند و معتقدند ایران امتیازاتی به طرف مقابل داده که البته کسی نمی‌تواند منکر این واقعیت باشد که ایران امتیاراتی به طرف مقابل بخشیده است، اما نباید این اصل را هم کتمان کرد که در قبال امتیازهای داده شده، ما توانسته‌ایم امتیازاتی هم بگیریم. به تعبیر آقای روحانی، اگر دو گل خورده ایم، سه گل زده ایم. در واقع بازی برد- برد بوده است؛ بخش دیگری از مخالفان برجام بیشتر رویکرد جناحی و حزبی دارند،  تعدادی از نمایندگان تندروی مجلس بر این باورند در صورت اجرای نهایی برجام و ایجاد گشایش نسبی در اوضاع اقتصادی ، احتمال موفقیت اعتدالیون را در مجلس آینده افزایش  خواهد داد و شانس حضور آنان را در مجلس دهم کم خواهد کرد. بنابراین همه تلاش خود را به کار گرفته‌اند با وارونه‌نمایی ذهنیت افکار عمومی را درباره موفقیت برجام تحت تاثیر قرار دهند.