کد خبر: 42833تاریخ انتشار : ۵:۳۸:۱۹ - سه شنبه ۱۵ آبان ۱۳۹۷

محسن فروردین – فعال دانشجویی

رویکرد نوین در انجمن‌های اسلامی دانشجویان

در روز‌های اخیر اطلاعیه‌ای از تعدادی از انجمن‌های اسلامی دانشجویان منتشر شد. انتشار این اطلاعیه حلقه‌ آغازین تاسیس دفتر مشارکت‌های اجتماعی انجمن‌های اسلامی و آغاز طرح مردمی «ابوذر» به عنوان یک حرکت اجتماعی در سطح جامعه، محسوب می‌گردد. اطلاعیه‌ای که اگرچه کوتاه و موجز نگاشته شده بود؛ اما انبوهی از تحلیل‌ها و تحولات را با خود به همراه دارد.

رویکرد نوین در انجمن‌های اسلامی دانشجویان

در روز‌های اخیر اطلاعیه‌ای از تعدادی از انجمن‌های اسلامی دانشجویان منتشر شد. انتشار این اطلاعیه  حلقه‌ آغازین تاسیس دفتر مشارکت‌های اجتماعی انجمن‌های اسلامی و آغاز طرح مردمی «ابوذر» به عنوان یک حرکت اجتماعی در سطح جامعه، محسوب می‌گردد. اطلاعیه‌ای که اگرچه کوتاه و موجز نگاشته شده بود؛ اما انبوهی از تحلیل‌ها و تحولات را با خود به همراه دارد.
تاریخ جنبش دانشجویی و انجمن‌های اسلامی در ایران، برهه‌های متعدد و متفاوتی را پشت سر گذاشته است. در آغاز، حرکتی اسلام‌گرا برای برهم زدن جو ضد دینی دانشگاه‌ها و باز کردن عرصه‌ای برای هم‌اندیشی، نواندیشی و هم‌نشینی مومنانه در فضای آکادمیک و پاسخ‌گویی به شبهات دنیای مدرن بود. پس از آن ارتباط تشکیلاتی با ادوار و روحانیون انقلابی، آنها را به عرصه مبارزه برای استقلال و آزادی و اتحاد برای تغییر کشاند.
پس از انقلاب نیز در برهه‌های مختلف جنگ، سازندگی و اصلاحات، همواره در سایه‌ امر سیاسی به نقش‌آفرینی خود از جنگ، به مقاومت و از مقاومت به اصلاحات پرداخته است؛ گاهی نیز پیشتازترین عنصر پویای جامعه خود شده است.
اما انجمن‌های اسلامی دانشجویان در سال‌های اخیر در امر سیاسی محصور مانده‌اند و متاثر از فضای سیاسی صُلب جامعه، نتوانستند از نقش و موقعیت خود در ماشین جامعه زایشی نو بیابند. در این بین برخی ناامیدانه درجا می‌زنند و برخی با بحرانِ «مخاطبِ خسته از شعار و تکرار» دست و پنجه نرم می‌کنند؛ تا مگر معجزه‌ای رخ دهد و این اوضاع تغییر کند!
اما اکنون گروهی دیگر -صادر کنندگان اطلاعیه یاد شده- این برهه را به نقطه‌ عطفی در تاریخ انجمن‌های اسلامی دانشجویان مبدل کرده و عمل‌گرا‌تر از همیشه امر اجتماعی را در پیشخوان مجموعه‌های خود قرار داده‌اند. آن‌ها یافته‌اند که بیانیه صادر کردن، سخنران دعوت کردن، نشریه چاپ کردن و روز دانشجو را گرامی ‌داشتن، دیگر به تنهایی کافی نیست و نمی‌تواند منحصراً تحولی را در بطن جامعه رقم بزند و باید طرحی نو در اندازند و برای دستیابی به خیر جمعی به میان جامعه بروند و اصلاحات را از آنجا پایه‌ریزی کنند.
دریافته‌اند که در این زمانه‌ مقدسین بی‌عمل و روشنفکران بی‌اثر و مریدان بی‌هدف و مسئولان بی‌مسئولیت، عدالت را کسی به آنها و جامعه اهدا نمی‌کند؛ لذا بایستی خود، سربازان یا سفیران عدالت شوند و به قدر توان خود به نبرد با محرومیت‌ و استضعاف و آسیب‌های اجتماعی بازتولیدکننده‌ فقر بروند.
عصر ورود انجمن‌های اسلامی دانشجویان به مشارکت اجتماعی و مسئولیت‌پذیری در قبال وضع جامعه، در واقع همان بازگشت به خویشتن است، بازگشتی که این‌بار خودآگاهانه و از سر مبارزه با جمود و از خودبیگانگی، در قبال گذشته، حال و آینده است.
گمشده‌ای‌ست برای بازاندیشیدن مسئولیت اجتماعی و بازگشتن به نقطه‌ انحراف آرمان از واقعیت، نه برای دفن آرمان، که برای بازسازی یک تحرک نیرومندتر و شفابخش‌تر و موثر‌تر و برای دفن کلیشه‌های برساخته و حاصل بازنمایی بلندگوهایی که برندگان و بازندگان واقعی سیاست‌های اعلامی و اعمالی را واژگونه جلوه می‌دهند.
این حرکت اجتماعی با سه مؤلفه راه خود را آغاز کرده است :
یکم: این حرکت از موضع فعالانه، مبتنی برجامعه مدنی و از جنس «شدن» است نه از موضعی منفعل، مبتنی بر دولت و نه از جنسی صُلب؛ لذا راهی‌ست برای عشق، ایمان و مبارزه [یا أیها الذین آمنوا کونوا قوامین بالقسط ….(نساء،١٣۵)ای کسانی که إیمان آوردید قیام‌کنندگان با قسط و عدل و داد باشید)]
دوم: هر دست صادقانه‌ای که برای یاری رساندن و مشارکت در این مسیر به سوی آنها دراز شود را می‌فشرند و دست صادقانه‌ خود را به سوی هر یاری‌خواهی روانه‌ می‌کنند تا اسیر دوگانگی‌ها یا چندگانگی‌های برساخته‌ انسانی و به دور از رحمت و عدالت الهی نباشند .لذا حرکتی است مشارکت‌جویانه و مردمی] وَمَا لَکُمْ لاَ تُقَاتِلُونَ فِی سَبِیلِ اللّهِ وَ الْمُسْتَضْعَفِینَ مِنَ الرِّجَالِ وَالنِّسَاء وَالْوِلْدَانِ … (نساء،۷۵) چرا در راه خدا و در راه مردان و زنان و کودکانی که مستضعف‌اند مبارزه نمی‏کنید؟[ (*۱)
سوم: این ابوذرها حرکت خود را از ربذه‌های ایران و کانون‌های فقر و استضعاف شروع کرده‌اند اما فقر را تقدیر آن‌ها نمی‌دانند بلکه ناشی از سیاست‌های اشتباه و دوری‌گزینی از انگاره‌های عدالت‌خواهانه می‌پندارند؛ بنابرین مسیرشان از مُسکن‌های موقتی و نمایشی نمی‌گذرد، بلکه از فقرزدایی و رفع موانع آن می‌گذرد؛ لذا جنبشی‌ست ناشی از عدالت‌خواهی ایجابی و نه سلبی ]إِنَّ اللَّـهَ لا یُغَیِّرُ ما بِقَوْمٍ حَتَّى یُغَیِّرُوا ما بِأَنْفُسِهِمْ ..(رعد،١١/قطعا خدا هیچ گروهی را تغیر نمی‌دهد بجز اینکه خودشان  بخواهد که خود را تغییر بدهند).[
فارغ از اینکه این صفحه از فعالیت انجمن‌های اسلامی امروز و به دست این جمع رقم بخورد یا نخورد، اما به طور کلی در دستور قرار گرفتن این مساله و امر اجتماعی برای انجمن‌های اسلامی از هم‌اکنون آغاز شده است؛ و ممکن است با همین روش‌ها و رویکردها و به دست همین جمع تحول بیافریند، یا با روش‌ها و رویکردها و به دست جمعی دیگر این تحول محقق شود. اما ناگزیر امروز امر اجتماعی مساله‌ای است که جنبش‌های نوین اصلاحی را به عرصه تحرک در خواهد آورد.

کلمات کلیدی :