کد خبر: 42580تاریخ انتشار : ۲:۳۹:۱۶ - شنبه ۱۲ آبان ۱۳۹۷

علی اکبر مختاری- پژوهشگر

پویش مردمی اربعین، ظرفیتها و فرصتها

مراسم پیادهروی و زیارت امام حسین در ایام اربعین یکی از سنتهای معنوی شیعیان است که در سالهای اخیر پررنگ و فراگیر شده و عشق و ارادت شیعیان دنیا به سیدالشهدا در پدیده زیارت اربعین برجسته و نمادین گشته است. دو دولت ایران و عراق با استقبال از این پویش دینی به جهت ترویج فرهنگ شیعی با همکاری و مساعدت, زیرساختهای لجستیکی و فرهنگی چنین مراسمی را مهیا میسازند و عوامل اجرایی این مراسم عظیم فراملی به طور متوسط میزبان جمعیتی بالغ بر ۲۰ میلیون نفر از زائران حسینی از ملیتهای مختلف هستند. دولت ایران به جهت مولفههای امنیتی و فرهنگی تلاش مجدانهای در تداوم اجرای این مراسم دارد و ستادی در هیات دولت در این خصوص تشکیل شده و بودجه قابل توجهی نیز در جهت تقویت اجرای این مراسم در نظر گرفته شدهاست.

پویش مردمی اربعین، ظرفیتها و فرصتها

مراسم پیادهروی و زیارت امام حسین در ایام اربعین یکی از سنتهای معنوی شیعیان است که در سالهای اخیر پررنگ و فراگیر شده و عشق و ارادت شیعیان دنیا به سیدالشهدا در پدیده زیارت اربعین برجسته و نمادین گشته است. دو دولت ایران و عراق با استقبال از این پویش دینی به جهت ترویج فرهنگ شیعی با همکاری و مساعدت, زیرساختهای لجستیکی و فرهنگی چنین مراسمی را مهیا میسازند و عوامل اجرایی این مراسم عظیم فراملی به طور متوسط میزبان جمعیتی بالغ بر ۲۰ میلیون نفر از زائران حسینی از ملیتهای مختلف هستند. دولت ایران به جهت مولفههای امنیتی و فرهنگی تلاش مجدانهای در تداوم اجرای این مراسم دارد و ستادی در هیات دولت در این خصوص تشکیل شده و بودجه قابل توجهی نیز در جهت تقویت اجرای این مراسم در نظر گرفته شدهاست.
در فضای عمومی اگرچه توده مردم با توجه به فرهنگ عزاداری و ارادت به اهل بیت در این ایام جهت شرکت یا کمک با زائران در تکاپو هستند؛ ولی از سوی برخی نخبگان مخالفتها و نقدهایی در فلسفه انجام این آئینها مطرح میشود. بیشتر انتقادات مبنی بر اینست که در داخل مرزها به این پویشها و کمکها در جهت از بین بردن فقر و مشکلات مناطق محروم نیاز بیشتری است تا اجرای چنین مراسم‌هایی. و این همه هزینه و نیروی انسانی عظیمی که در این واقعه صرف میشود؛ میباید به سوی مناطق مرزی کشور و روستاهای محروم هدایت شود. لذا با توجه به موافقتها و مخالفتهای اجرای مراسم اربعین، بیان چند نکته در خصوص فرصتها و ظرفیتها در چنین پویشهای فراگیر و مردمی حائز اهمیت است.
نکته اول اینکه دراین مراسم معنوی ظرفیتها و فرصتهای ناب فراملی وجود دارد که باید هوشمندانه از این موقعیتها در جهت برندسازی و شناسایی گفتمان تشیع و گسترش فرهنگ همدلی و ایثار و منزوی ساختن موجهای اسلامهراسی و شیعهستیزی بهره برد. همایش حضور جمعیت ۲۰ میلیونی به منزله کنگره بزرگ شیعیان جهان است که بر پایه عشق به مکتب اهل بیت شکل گرفته. این رویداد علاوه بر ثبت بزرگترین همایش معنوی جهان، میتواند به سمبلی بر پایبندی انسانها به آزادگی، ایثار و دفاع از مظلومین تبدیل شود.
نکته دوم اینکه باید توجه داشت که ایرانیان بیشترین جمعیت خارجی در ایام اربعین در عراق هستند و حضور پرشور ایرانیان در این مراسم, توجه و اشتیاق کشورهای همسایه را افزایش داده است. بهره برداری از این واقعه به عنوان دیپلماسی عمومی و ارتباط سالانه مردم دیگر کشورها با ایرانیان در روزی واحد و نفوذ فرهنگی ایران در بین شیعیان دیگر ملتها به وحدت مسلمین و همبستگی منطقهای شیعیان کمک شایانی خواهد کرد.
نکته سوم از مزایای برپایی چنین مراسمی, ارتقا پویایی جامعه مدنی است. جامعه ایران در موضوع تاثیرگذاری جامعه مدنی به جهت گستردگی و فراگیری دولت همیشه نحیف بوده و انفعالی عمل کرده است و ضعف این موضوع در آسیبهای سیاسی و اقتصادی نمایان است. لذا با توجه به تکاپو و پویایی افراد در داخل جهت کمک به تامین خوراک و اسکان زائران اربعین شایسته است این پویایی فقط در انجام مراسم مذهبی متوقف نشود و نخبگان و دولت, این پویایی را به حوزههایی چون اجتماعی ، سیاسی و فرهنگی هدایت کنند. چرا که تجربه ثابت کرده پشتوانه عظیم مساعدتهای مردمی در هر امری همیشه راهگشا بودهاست.
نکته بعدی به  ضرورت تقویت سرمایههای اجتماعی ایرانیان مربوط است. روحیه و روان اجتماعی جامعه ایران در این ایام از شرایط مطلوبی برخوردار نیست. لذا ضروری است که اعتماد بیناشخصی به قصد مقابله با سرخوردگی و انزوای آحاد مردم تقویت شود. اجرای چنین مراسم مذهبی, راهی در جهت ایجاد همدلی و همبستگی بیشتر مردم است.

کلمات کلیدی :