کد خبر: 42934تاریخ انتشار : ۱۴:۱۰:۳۳ - چهارشنبه ۱۶ آبان ۱۳۹۷

پویا جامعی - روزنامه‌نگار

گفتارِ طیبه و رفتارِ خبیثه

در ستایش راست‌گویی و نکوهشِ دروغ‌پراکنی؛ نقدی بر رفتارهای غیرحرفه‌ای و غیراخلاقیِ رسانه‌ای (که اخیراً با انتشار مصاحبه‌ی طیبه سیاوشی، شدت گرفته است)

گفتارِ طیبه و رفتارِ خبیثه

پایانِ صداقت، ابتدایِ دروغ است و ابتدای دروغ، دروازه‌ای است به راهی تاریک و خبیثانه. هنگامی‌که احزاب و قدرت‌های تمامیت‌خواه، در عرصه‌های سیاسی و دموکراتیکْ شکست می‌خورند، رو به رفتارهای فرومایه می‌آورند. و برای ایشان، حصولِ هدف و کسبِ قدرت، مقدّم می‌شود بر انجامِ وظیفه و توجیهِ وسیله. یکی از دستمالی‌شده‌ترین و دم‌دستی‌ترینِ این رفتارها در بُعدِ رسانه‌ای، تکرار یک دروغ به نحوی است که به‌تدریج به واقعیت بدل شود!
از جمله دروغ‌های مکرری که مدت‌هاست می‌شنویم، در بحث برجام است. و آن دروغ این است که موافقان برجام، ناآگاهانه، نادانسته، ناخوانده و چشم‌بسته از آن دفاع کرده‌اند و شرایطِ سختِ کنونی مردم ایران، به خاطرِ غفلت این افراد است! رسانه‌های تمامیت‌خواه با تکرار این دروغ، در پیِ تبدیلِ آن به واقعیت‌اند تا بلکه در آینده، با ایجاد یأس در پایگاه اجتماعیِ موافقانِ سیاست‌های تعاملی با دنیا و مدافعان برجام، بتوانند تسلط نهادهای انتخابی را نیز در دست گیرند.
به نظر می‌رسد برجام، تاکنون هزینه‌هایی بیش از فایده برای ما داشته است. اما نمی‌توان درباره‌ی آینده‌ی آن، با قطعیت اعلام نظر کرد. به هر روی، برای بررسی هدف این دروغ، از چند زاویه می‌توان به مسئله نگریست.
اول اینکه رفتارهایِ ناآگاهانه در پهنه‌ی سیاسی و در جامعه‌ی سیاسی و مسئولان کشور ما، امری است مسبوق به سابقه و پرتکرار! البته که این تکرار، چنین رفتارهایی را توجیه نمی‌کند. اما بسیارند مسئولانی که ناخوانده و نادانسته و نافهمیده، با چیزی موافق/مخالف‌اند. با درنظرگرفتنِ این نکته، می‌توان گفت تعدادِ موافقان و مخالفانی که متن برجام را نخوانده‌اند (یا ناآگاهانه دست به موافقت/مخالفت با آن زده‌اند)، چندان اختلافی ندارد! پس چرا این انتقاد فقط متوجهِ موافقان برجام شد؟
نکته‌ی مهم دیگر این است که با تصویب نهایی برجام، منتقدان و مخالفان، به سبب ایدئولوژی‌ها و آرمان‌های انقلابی و خاص خود، به‌شدت دچار سرخوردگی، یأس و بحران هویت شدند. آن‌ها از نهادِ انتخابی دولت، توقع چندانی نداشتند (چه آنکه در انتخابات ریاست جمهوری سال ۹۲، نامزدهای ایشان مغلوب شده بودند). در همین برهه بود که روحانی، عراقچی و نوبخت بارها ادعا کردند نیازی به تصویب برجام در مجلس نیست. اما رهبری تأکید کردند که مصلحت نیست مجلس از موضوع برجام کنار گذاشته شود. اما سرخوردگی و احساسِ پشت‌پاخوردنِ این منتقدان/مخالفان از جایی شروع شد که مجلس نهم، برجام را با ۱۳۹ رأی موافق تصویب کرد! مجلسی که  «تَکرار» خاتمی هیچ نقشی در آن نداشت و تعداد اصلاح‌طلبانش به ۲۰ نفر هم نمی‌رسید! مجلسی که ترکیبِ کاملاً متفاوتی با مجلس دهم داشت و شامل فراکسیون‌هایِ بزرگِ اصول‌گرایان و رهروان ولایت بود. از طرف دیگر، پای نهادهای انقلابی-انتصابی هم به تصویب برجام باز شد! مجمع تشخیص مصلحت نظام، شورای نگهبان و شورای عالی امنیت ملی، سه نهاد مهمی بودند که منتقدان/مخالفان برجام توقع نداشتند برجام مورد تأیید آنان قرار گیرد! اما دیگریِ بزرگ، بازیِ دیگری در سر داشت و بدین ترتیب، نمک روی زخمِ منتقدان/مخالفان برجام پاشیده شد و از این رو تشنه‌ی انتقام شدند! اما از که؟ از چه؟ از دیگریِ بزرگ!؟
لذا چون این گروه نمی‌توانست از نهادهای انتصابی-انقلابی انتقام بگیرد، خشم و سرخوردگی خود را معطوف به جای دیگری کرد و آگاهانه/ناآگاهانه، سیبل را اشتباه گرفت! حال آنکه پرواضح بود علت این خشم و یأس، آبشخور دیگری دارد اما توان هدایت این خشم را نداشتند.
برخی معتقدند که توده‌ی مردم، تمایل دارند ادعایی را حقیقت تلقی کنند که قبلاً آن را شنیده‌اند. هم از این روست که جریان مدنظر، در پی تکرار این حرف‌ها و رفتارهای شیطانی در رسانه‌هاست. تا پس از مدتی، حقانیتِ دروغین خود را به کرسی بنشاند و از طرفی نهادهای انتصابی-انقلابی را از زیر بار مسئولیتِ تصویبِ برجام نجات دهد.
نحوه‌ی واکنش‌های این جریان به مصاحبه‌ی اخیر طیبه سیاوشی، نماینده‌ی فراکسیون امید، با برنامه‌ی رودررو مصداقِ بارز این برخوردهاست. طبق روالِ همیشگیِ این رسانه‌های تمامیت‌خواه، در ابتدا دست به تحریف سخنانِ سیاوشی زدند و سپس با تقطیعِ سخنان وی، بهانه‌ای پیدا کردند تا در ابتدا تصویبِ برجام را بر عهده‌ی فراکسیون امید و اصلاح‌طلبان بیندازند و سپس شرایطِ سختِ کنونی را ناشی از توافقنامه‌ی برجام بدانند و در نتیجه، اصلاح‌طلبان را مسئولِ اصلیِ شرایطِ کنونی قالب کنند.

از این رو، رسانه‌هایی چون کیهان، رجانیوز، مشرق، تابناک و… با انتسابِ یک جمله‌ی دروغین به سیاوشی و پخشِ قسمتِ تقطیع‌شده‌ی مصاحبه، مدعی شدند سیاوشی گفته است: «برجام را نخوانده‌ام ولی با آن موافقم!» اما حقیقت و متنِ کاملِ آن‌قسمت از مصاحبه‌ی سیاوشی با برنامه‌ی رودررو این است:
پرسشگر: «دوست دارم همون‌طور که تا الآن صادقانه به سؤالات پاسخ دادید، به این هم پاسخ بدید. شما برجام رو خونده بودید یا نه؟»
سیاوشی: «من محتویاتش رو به زبان فارسی.»
پرسشگر: «کل‌اش رو؟ یعنی ضمیمه‌هاش رو هم خوندید؟»
سیاوشی: «نمی‌تونم بگم اره. نه، کل‌اش رو نه.»
همان‌طور که پیداست، نماینده‌ی فراکسیون امید، به‌هیچ‌وجه نگفته بود برجام را نخوانده است! از طرف دیگر، در دوره‌ی نهم مجلس (که مجلسِ محبوبِ این رسانه‌ها بود!) سیاوشی نماینده نبوده است تا وظیفه داشته باشد تمام متن، ضمیمه‌ها و محتویات برجام را «کامل» بخواند! نه‌تنها او، بلکه بیشترِ نمایندگانِ اصلاح‌طلبِ کنونی مجلس، هیچ نقشی در تصویب و اجرایی‌کردن این پروژه و سیاستِ کلان و مهم حکومتی نداشتند؛ و در دوره‌ای که برجام به تصویب مجلس رسید، اصلاً نماینده‌ی مجلس نبوده‌اند!
در رابطه با بخشی دیگری از سخنان سیاوشی (مبنی بر اینکه خروج امریکا از برجام بعید به نظر می‌رسید) که در این رسانه‌ها انعکاس یافت، باید گفت دیدگاه وی متکی بر مطالعات علوم سیاسی و روابط بین‌الملل (رشته‌ی تخصصی وی) بوده و واضح است وقتی‌که یک توافق‌نامه به‌صورت بین‌المللی بین ۷ کشور امضاء می‌شود، خارج‌شدن از این توافق‌نامه، خلاف نظم جهانی و خلاف قواعد حقوق بین‌الملل است. بر همین اساس ادعای سیاوشی مبنی بر اینکه خروج از برجام، بعید به نظر می‌رسیده، کاملاً درست است. همچنان که مدعی شده بود حل مشکلات اقتصادی، بدون یک دیپلماسی فعال و سازنده و تعاملی، دور از انتظار است.
این نماینده‌ی لیست امید، بر مبنای صداقت و صراحتی ستودنی، از خود، جریان سیاسی نزدیک به خود و حتی دولت انتقاد می‌کند و دست به کتمان و لاپوشانیِ واقعیت‌های جامعه نمی‌زند. اگر نگوییم اولین، اما او یکی از اولین نمایندگانی است که درباره‌ی هزینه‌های دفتر نمایندگان دست به شفاف‌سازی زده است و حقوق دریافتی خود را اعلام می‌کند. و بر همین مبناست که از واقعیت گریز ندارد و آن را بیان می‌کند: «فکر می‌کردم بعد از برجام، سرمایه‌گذاری‌های عظیمی در ایران صورت بگیرد اما اتفاقی خاصی نیفتاد.» متواضعانه می‌گوید متصل به شبکه‌های خویشاوندی نیست و یک «کارگرزاده» بوده و دارای هیچ سابقه‌ی تشکیلاتیِ سیاسی و حزبی نبوده، نیست و نخواهد بود. بنابراین لیست امید و کسانی که به آن رأی داده‌اند، علی‌رغم حفظ نقدها و دغدغه‌های خویش، به خود افتخار می‌کنند نماینده‌ای همچون طیبه سیاوشی در این لیست دارند؛ که به دور از فضاهای لابی‌گرایانه و دعواهایِ سیاسیِ زمانِ تصویب برجام در مجلس نهم، مشغولِ آموزش به کودکانِ کار در دروازه‌غار بوده است!

کلمات کلیدی : .