کد خبر: 44088تاریخ انتشار : ۲:۳۳:۰۹ - چهارشنبه ۷ آذر ۱۳۹۷

امیر ساعدی داریان- استاد دانشگاه

درس‌هایی از زلزله کرمانشاه

حدود یک سال پیش در ۲۱ آبان ماه سال ۹۶ زلزله ای به بزرگی ۷،۳ در مقیاس ریشتر ازگله، ثلاث باباجانی و اطراف آن را لرزاند. مدت زمان این رخداد در حدود سی ثانیه بود ولیکن آمارها نشان داد به تبع آن حادثه متاسفانه چیزی حدود ۶۰۰ نفر کشته شده و حدود ۹۰۰۰ نفر زخمی شدند. از آن روز تا تاریخ چهارم آذرماه ۱۳۹۷ یعنی تقریبا یک سال بعد بیش از ۲۵۰۰ پس لرزه در آن محدوده رخ داد و بالاخره در چهارم آذر ماه زلزله دیگری با قدرت ۶،۵ در مقیاس ریشتر در جنوب غربی سرپل ذهاب رخ داد.

درس‌هایی از زلزله کرمانشاه

حدود یک سال پیش در ۲۱ آبان ماه سال ۹۶ زلزله ای به بزرگی ۷،۳ در مقیاس ریشتر ازگله، ثلاث باباجانی و اطراف آن را لرزاند. مدت زمان این رخداد در حدود سی ثانیه بود ولیکن آمارها نشان داد به تبع آن حادثه متاسفانه چیزی حدود ۶۰۰ نفر کشته شده و حدود ۹۰۰۰ نفر زخمی شدند. از آن روز تا تاریخ چهارم آذرماه ۱۳۹۷ یعنی تقریبا یک سال بعد بیش از ۲۵۰۰ پس لرزه در آن محدوده رخ داد و بالاخره در چهارم آذر ماه زلزله دیگری با قدرت ۶،۵ در مقیاس ریشتر در جنوب غربی سرپل ذهاب رخ داد. اگرچه صفحه گسلی که موجب بروز این زلزله شده بود متفاوت از صفحه گسلی زلزله ازگله بوده و به احتمال زیاد این زلزله پس لرزه، ازگله نبوده و زلزله‌ای مستقل است ولیکن قطعا به سبب تحریک ناشی از زلزله ازگله رخ داده است. اما این پایان کار نیست بررسی سطح تنش در آن محدوده نشان می‌دهد که متاسفانه به مرکزیت کرمانشاه و اطراف آن هنوز انرژی انباشته در حد زلزله بین ۶ تا ۷ ریشتر وجود دارد که می‌تواند در قامت یک زلزله مستقل و یا چندین زلزله کوچک رخ دهد. اتفاقات یک سال گذشته کرمانشاه نه تنها عجیب نیست بلکه روند عادی و معمول عملکرد زمین در محدوده‌ای است که جزیی از کمربند لرزه‌ای جهانی نامیده می‌شود. زمین کار خود را می‌کند اگر ما دچار مشکل شده‌ایم بدان علت است که شهروندان، مسئولان و یکان یکان افراد این جامعه هر کدام به نحوی کم کاری کرده‌ایم. در این بین عمده سهم مسئولان است. در زلزله ۴ آذر از سویی خوشحال شدیم که تلفات جانی رخ نداده و از سویی متاثر شدیم که اکثر حوادث جرحی به دلیل فرار حین زلزله بوده است. این نکته به وضوح ضعف اطلاع رسانی و فرهنگ سازی را نشان می‌دهد. از اصول اولیه رفتار حین زلزله پناه گرفتن در محل و خودداری از فرار است. در حین زلزله‌های بالای ۶ ریشتر به دلیل تحرکات شدید امکان آسیب حین حرکت بسیار بالاست. زلزله گریز ناپذیر است و قطعا روی می‌دهد. تخلیه مناطق مسکونی به واسطه خطر زلزله نیز عملا میسر و ممکن نمی‌باشد. تنها راه شناخت زلزله و مهیا بودن برای آن است. باید به این مهم برسیم که در وقایع طبیعی مثل زلزله برد فعالیت‌های امدادی و نجات بعد از حادثه زیاد نیست. (نمونه‌اش آتش سوزی کالیفرنیا که در ینگه دنیا با نهایت امکانات و تجهیزات رخ داده ولی هفته‌هاست خاموش نشده.) این ذات قدرت بالای حوادث طبیعی است و نشان دهنده کوچکی بشر در برابر این حوادث می‌باشد. مهم‌ترین و موثرترین راهکار آمادگی قبل از حادثه می‌باشد. در خصوص زلزله خوشبختانه امروزه به سادگی و با اندکی دقت نظر می‌توان با مصالح موجود، آیین‌نامه‌های موجود و هم چنین تکنولوژی داخلی ساختمان‌ها و سازه‌هایی ضد زلزله ساخت که به‌راحتی زلزله‌هایی تا حدود ۷٫  ۵ ریشتر را تاب بیاورند. از سوی دیگر فرهنگ مواجهه با شرایط لرزه ‌ای قبل، بعد و حین زلزله باید روشنگری و پایه‌ریزی شود. فرار حین زلزله، هجوم به پمپ بنزین‌ها، تلاش برای خروج از شهر همه و همه فعالیت‌های نادرستی هستند که میزان خطر را هم برای خود فرد و هم اطرافیان افزایش می‌دهند. درست‌ترین رفتار حفظ خونسردی، پناه گرفتن در داخل خانه و محل کار حین زلزله است. فضای آزاد داخل شهرها بکر نیستند و در این فضاها همواره احتمال سقوط مصالح، تیرهای چراغ برق، نماهای ساختمان‌ها و .  . وجود دارد. زلزله را بشناسیم بپذیریم و همانگونه که پیشینیان ما با آن و در حضور آن زیستند ما هم زیست کنیم.

کلمات کلیدی :