کد خبر: 47894تاریخ انتشار : ۶:۰۸:۳۰ - سه شنبه ۱۶ بهمن ۱۳۹۷

جواد رحیم پور- سردبیر پیام ابراهیم

دموکراسی و تولید کالای عمومی

یکی از وظایف مهم نظام دموکراتیک، تولید کالای عمومی است. درواقع یکی از روش‌های مهم توزیع عادلانه و توسعه گرایانه یک نظم دمکراتیک، تولید کالای عمومی است.

دموکراسی و تولید کالای عمومی

یکی از وظایف مهم نظام دموکراتیک، تولید کالای عمومی است. درواقع یکی از روش‌های مهم توزیع عادلانه و توسعه گرایانه یک نظم دمکراتیک، تولید کالای عمومی است.
کالای عمومی، کالایی که بخش خصوصی و بنگاه‌ها تمایلی به ورود و احداث آن ندارند.
مثلا اگر یک بنگاه خصوصی، تحقیقاتی در مورد گونه خاصی از سیب‌زمینی انجام دهد، قطعا، فرمولاسیون آن را در اختیار عموم نمی‌گذارد و یا لااقل تا زمانی که تکنولوژی‌اش قدیمی نشده باشد از افشای آن خودداری می‌کند.
اما در یک فرایند تولید کالای عمومی، دولت نتایج پژو هش‌های تحقیقاتی بخش کشاورزی را در اختیار عموم کشاورزان ذینفع می‌گذارد.
تولید کالای عمومی به بهبود عملکرد در بخش مورد نظر و بدون تبعیض منجر می‌شود.
مثال‌های تولید کالای عمومی فراوان هستند؛ اکثر برنامه‌های غربال‌گری پزشکی، واکسیناسیون، ساخت بزرگراه، فرودگاه، راه‌آهن، مدارس دولتی، دانشگاه دولتی، برنامه‌های حفاظت از جنگل‌ها و مراتع و شبکه‌های آب‌رسانی پائین دستی بخش کشاورزی، نمونه‌هایی از کالاهای عمومی هستند.
ویژگی مهم تولید کالای عمومی در رابطه با دموکراتیزه کردن ساختار قدرت، تقویت بدون تبعیض عملکردهای مختلف در جامعه است.
تولید کالای عمومی، در مقابل توزیع رانت قرار می‌گیرد. هرگاه یک نظم سیاسی، منابع عمومی را به شکلی پایدار در اختیار عموم قرار دهد، هم از ایجاد فاصله طبقاتی جلوگیری می‌کند، هم از انحصار در برخورداری منابع پیش‌گیری می‌شود و هم قدرت مجموع نیروهای جامعه با هم افزایش ‌می‌یابد یا لااقل فرصت برابر در اختیار همه بدون تبعیض قرار می‌گیرد.
در واقع اگر فاصله‌ای ایجاد شود، حداقل ناشی از اراده و یا ناکارآمدی، ساخت قدرت نیست.
درآمدهای نفتی، مهم‌ترین منبع تولید کالای عمومی در ایران است. با این‌حال طی چند دهه، این درآمد، صرفا، در بخش تولید کالای عمومی به کار گرفته نشده و در بهترین شرایط بخشی از آن به عنوان حقوق و دستمزد کارمندان به کار گرفته شده است.
البته اهداف تئوریک هم از منابع درآمدی نفت بی‌بهره نبوده است. نظام سابق برای اهداف منطقه‌ای، از درآمدهای نفتی در قالب ژاندارم منطقه استفاده می‌کرد و اگر فرصت بقا داشت، گسترده‌تر هم می‌شد.
اما آنچه اهمیت دارد، ایران فرصت تاریخی طولانی برای انحراف در استفاده از منابع درآمدی نفتی ندارد، بنابراین در آینده، هیچ راهی دموکراتیک‌تر از سوق دادن منابع درآمدهای نفت و گاز و سایر کانی‌های استراتژیک، برای مصارف تولید کالای عمومی نیست.

کلمات کلیدی :