کد خبر: 5876تاریخ انتشار : ۱:۲۹:۲۲ - سه شنبه ۱۷ اسفند ۱۳۹۵

صادق زیباکلام در گفت و گو با مستقل به مناسبت سالگرد نخست وزیر فقید نهضت ملی:

مصدق یگانه دوران بود

استاد دانشگاه تهران گفت: مرحوم مصدق یک فرد بسیار وطن پرست بود و همه اندیشه او پیشرفت و سعادت ایران بود و به شدت از انگلیسی ها متنفر بود و مانند بسیاری از ایرانیان عملکرد انگلستان را ناقض حقوق مردم ایران می دانست و بر این باور بود که انگلستان در امور ایران دخالت کرده و بسیاری از رجال سیاسی را به خود وابسته کرده تا در جهت مقاصد آنها گام بردارند

مصدق یگانه دوران بود

امروز سالگرد وفات دکتر مصدق قهرمان مبارزه با استعمار در تاریخ سیاسی ایران بود که ما را بدان داشت تا به ارزیابی شخصیت این بزرگمرد ایران زمین بپردازیم.در مورد دکتر مصدق دو نگاه وجود دارد یکی نگاهی سراسر تمجید که توسط طرفدارانشان و ملی گرا ها دیده می شود و یک نگاهی که حاکی از انتقادات زیادی ایشان است که توسط شماری از اسلامگراها صورت میگیرد و او را به نافرمانی از دستور شاه برای عزل خودش متهم میکنند در این راستا دکتر صادق زیبا کلام در گفتگویی اختصاصی با خبرنگار روزنامه مستقل به بررسی ابعاد شخصیت دکتر مصدق پرداخته که در ادامه میخوانید.

دکتر صادق زیبا کلام گفت: انتقادات خیلی جدی در خصوص عملکرد مرحوم دکتر مصدق بعد از انقلاب وارد شده و حتی طرفداران آیت الله کاشانی و فداییان اسلام علی الخصوص اسلام گرایان تندرو به او لقب مصدق السلطنه داده اند و همچنین طرفداران ایشان که هیچ عیب و ایرادی در آن نمیبینند.

استاد علوم سیاسی دانشگاه تهران در ادامه اظهار داشت: من فکر میکنم هر دو گروه مقدار زیادی از راه عدل و انصاف فاصله گرفتند خصوصا گروه منتقدین مصدق که گاها بی انصافی می کنند.

وی در ادامه خاطر نشان کرد: واقع مطلب این است که شرایط ایران در آن مقطع یعنی سال۱۳۲۹ بسیار پر التهاب بود و ایران وارد یک کارزار با امپراطوری انگلستان شده بود شاید بتوانیم با برگشت به گذشته عملکرد ایشان را نقد کرد.

استاد دانشگاه تهران در این راستا گفت: مرحوم مصدق یک فرد بسیار وطن پرست بود و همه اندیشه او پیشرفت و سعادت ایران بود و به شدت از انگلیسی ها متنفر بود و مانند بسیاری از ایرانیان عملکرد انگلستان را ناقض حقوق مردم ایران می دانست و بر این باور بود که انگلستان در امور ایران دخالت کرده و بسیاری از رجال سیاسی را به خود وابسته کرده تا در جهت مقاصد آنها گام بردارند.

وی در ادامه با اشاره به شخصیت مرحوم مصدق تصریح کرد: مصدق دارای ویژگی های بسیار ممتاز دیگری نیز بود که در طول تاریخ ایران کم نظیر بود که از جمله آن میتوان به این اشاره کرد که ایشان هیچگاه حاضر نشدند دست به اعمال غیر قانونی و سو استفاده از قدرت علیه مخالفین و منتقدین خودش بزند.

وی همچنین گفت: از اوایل سال ۱۳۳۰ که ایشان نخست وزیر شدند تا کودتای ۲۸ مرداد ۱۳۳۲ ایشان کوچکترین فشاری علیه مخالفینش چه آیت الله کاشانی، فداییان اسلام و چه مخالفین چپگرا که شامل حزب توده میشدند ایجاد نکرد حتی وقتی رییس پلیس آقای سرهنگ افشار طوس را ترور کردند حاضر نشد در روند رسیدگی پرونده او در دادگستری دخالت کند مطبوعات از آزادی کانل برخوردار بودند و هر مطلبی که میخواستند بر علیه دکتر مصدق می نوشتند اما باز ایشان حاضر نشد کوچکترین محدودیتی علیه این مطبوعات ایجاد کند.

کارشناس مسائل سیاسی در ادامه افزود: دکتر مصدق با اینکه تحت فشار بود که جلوی فعالیت حزب توده را بگیرد ولی حاصر به اینکار نشد علیر غم اینکه حزب توده در آن ۲۸ ماه بزرگترین کارزار را علیه مرحوم مصدق ایجاد کرده بود و عنوان می کرد که دکتر مصدق آمریکایی است و ملی شدن صنعت نفت یک نوع بازی است و این رقابتی بین انگلیسی ها و آمریکایی هاست همچنین بر این باور بود که آیت الله کاشانی ودربار را مدافع منافع انگلستان می دانست و در مقابل دکتر مصدق و جبهه ملی را مدافع منافع آمریکا قلمداد میکرد ولی با این وجود باز هم دکتر مصدق حاضر به محدود کردن فعالیت آنان نشد.

وی در ادامه اضافه کرد: اینکه برخی از مخالفین اسلامگرای دکتر مصدق ایشان را به زیر ما گذاشتن قانون متهم می کنند این اتهام بسیار کذب و بی انصافانه ای است

زیبا کلام در ادامه با اشاره به پرونده ملی شدن صنعت گفت: الان ۶۳ سال است که از کودتای ۲۸ مرداد میگذرد و ما فرضمان بر این است که ملی کردن صنعت نفت تنها راه استیفای حقوق ملت ایران بود انا باید یک بررسی مجدد کرد که آیا واقعا ملی کردن صنعت نفت تنها را حل بود؟ آیا شکل دیگری وجود نداشت که ملت ایران به حقوق خود برسد؟ این کاری است که باید محققین و دانشجویان آن را بررسی کنند که آیا راهکار دکتر مصدق تنها راه حل بود یا اینکه روش های دیگری نیز وجود داشت

وی ادامه افزود: از زمانی که دکار مصدق نخست وزیر شدند مذاکرات دشوار نفت با انگلستان شروع شد وانگلستان در آن زمان ملی شدن صنعت نفت را به هیچ وجه قبول نداشت و معتقد بود طبق قرارداد بین المللی نفت برای انگلستان است چرا که آنها بودند که سرمایه گذاری کرده بود و حقوق ایران رو طبق آن قرار داد پرداخت کرده بود ولی ما بر این باور بودیم که آن قرار داد وحی منزل نیست و میتوان آن را نقد کرد.

زیبا کلام در ادامه با اشاره به نقش آمریکا یاد آور شد: برخلاف آن تبلیغاتی که در چندین سال انجام شده آمریکایی ها طرف انگلیس بودند واقعیت این است که آمریکایی ها در ابتدا کاملا بی طرف بودند و در آن مدتی که دولت مصدق برسرکار بود آمریکایی ها تلاش کردند که بین ایران و انگلستان توافق شود فرمول ها و راه حل های زیادی پیشنهاد کردند که اگر دکتر مصدق این راهکارها را قبول میکرد خیلی بهتر از کودتا بود یکی از مطالعاتی که باید انجام بکیرد این است که چرا مرحوم مصدق این راه حل ها را قبول نکرد.

استاد دانشگاه تهران همچنین گفت: طرفداران آیت الله کاشانی و مخالفین اسلامگرای مصدق بر ابن باور هستند که چون دکتر مصدق میخواست به عنوان یک قهرمان از صحنه خارج شود.

زیبا کلام در پایان خاطر نشان کرد: ما باید در ورای اسطوره سازی حرکت کنیم و عملکرد دکتر مصدق را در رابطه با مسئله ملی کردن صنعت نفت مورد بررسی قرار بدهیم اما در مورد مسائل دیگری که به ایشان مربوط می شود نظیر احترام به قانون، احترام به آزادی، احترام به اینکه مخالفین باید از آزادی سیاسی و آزادی عمل برخوردار باشند در مرحوم مصدق موج می زد و از ابتدا تا انتها با همه وجود به آزادی بیان، آزادی مطبوعات و استقلال قوه قضاییه وفادار ماند.